Toespraak - Forum voor Amateurkunsten

Dames en heren,

Ik mag dan wel een vrij jonge minister zijn en nog geen tien maanden minister van Cultuur zijn. Toch kan ik met de hand op het hart al zeggen dat weinig ministers van Cultuur zoveel reclame gemaakt hebben voor de amateurkunsten als ik. 

(Iedereen weet ongetwijfeld waarover ik het hier heb.) Wat weinig mensen weten is dat naast de kritiek die ik kreeg - toen ik “bekende” naar het amateurtheater geweest te zijn – ik ook een hele stroom steunbetuigingen kreeg. Van een heleboel mensen die ongecompliceerd en vol zelfvertrouwen hun métier/werk verdedigden.

In Vlaanderen en Brussel zijn – volgens recent onderzoek – liefst 1 op de 3 mensen met amateurkunst bezig. Dat zijn er dus meer dan 2 miljoen. Gemiddeld zijn ze 7,6 uur per week met hun creatieve hobby bezig. Dat is bijna een volledige werkdag! “Goesting” is dan ook het heel toepasselijke thema van dit festival. Vandaag, méér dan ooit, voel je het enthousiasme en de passie voor de kunsten in de lucht hangen.

Amateurkunstenaars hebben duidelijk goesting: zowel in de kunst, als in het engagement. Wist u bijvoorbeeld dat amateurkunstenaars meer solidair (en minder sociaal geïsoleerd) zijn? Dat ze in verenigingen vaker actief of organiserend lid zijn en dit niet alleen in verenigingen van amateurkunsten, maar ook in sociale verenigingen? Dat ze een groter vrijetijdsnetwerk hebben dan zij die geen creatieve hobby beoefenen? Dat ze een positiever zelfbeeld hebben en veel vaker dan niet-amateurkunstenaars naar musea, concerten, theater, etc. gaan?

En, alsof amateurkunstenaars met al hun goesting nog niet dynamisch genoeg waren, blijken ze ook dubbel zo vaak te sporten als de niet-amateurkunstenaar. Zouden we niet eens een andere onderzoeksvraag lanceren en ons afvragen: is er iets wat de amateurkunstenaar niet kan?

En zeker geruggensteund door de grote amateurkunstensector, die steeds opnieuw weet samen te werken met tal van andere culturele organisaties, van voorzieningen voor mensen met een handicap, mensen van het Vlaamse Netwerk waar Armen het Woord nemen, Zebra-ART en gevluchte kunstenaars. Allen steken ze mee de handen uit de  mouwen voor de logistiek en de programmatie van dit festival.

Voor wie het nog niet door had: de stad Gent, de provincie, de universiteit en de Vlaamse overheid heten jullie hier van harte welkom!

De Vlaamse overheid is zich maar al te zeer bewust van de daadkracht en de troeven van deze bruisende sector. Binnen een beleid waarin we een zo ruim mogelijke participatie nastreven, is kunstbeoefening een belangrijke hefboom. Kunst brengt mensen samen. Waar meer dan in deze sector vind je zo’n mooi samengaan van jong en oud, van laag- en hooggeschoold?! Kunst beoefenen is hier de alles verbindende taal. Afkomst, leeftijd of overtuiging zijn niet belangrijk wanneer je samen komt om te zingen, te acteren, te musiceren enzovoort.

Maar hoe blijven we een sector stimuleren die al zulke imponerende cijfers kan voorleggen? En hoe doe je dat voor zo’n ruime en diverse sector, een sector bovendien die doordat er met vrijwilligers wordt gewerkt, totaal andere noden heeft dan de professionele kunstensector? Een sector waarbij een deel van de betrokkenen misschien maar één keer in zijn of haar leven met zijn werk naar buitenkomt, een andere staat te springen om dat dagelijks te doen, een sector die meestal op de eigen gemeente is gericht, maar waarbij er ook sommige heel actief in het buitenland zijn. We staan er misschien niet altijd bij stil, maar onze fanfares, onze koren en onze dansgroepen schitteren vaak op internationale tornooien!

De noden van de sector zijn divers en dat maakt het niet eenvoudig om een alles omvattend beleid te maken.  Maar ik denk wel dat we een evenwicht gevonden hebben via het Amateurkunstendecreet. En op dit moment geeft het steunpunt daar gestalte aan: Het Forum voor de Amateurkunsten en de 9 verschillende disciplinaire organisaties. Zij ondersteunen de duizenden amateurverenigingen en individuele kunstenaars in Vlaanderen en Brussel.

Ik denk aan de hulp en de bewustmaking rond juridische zaken zoals de vrijwilligerswetgeving, auteursrechten, vzw-wetgeving, … waar bijna iedereen wel eens mee te maken heeft. En ook wel meer concrete zaken zoals  “hoe organiseer ik een tentoonstelling”, info rond repetitieruimtes, welke theaterteksten rechtenvrij zijn,…

Het Forum neemt in het cultuurlandschap een unieke plaats in want naast steunpunt is het ook de belangenbehartiger van de sector. Het Forum stimuleert het overleg, coördineert de samenwerking en versterkt de uitstraling van de sector. Dat zet het in de verf met een dag als vandaag. Ik denk dat het dan ook gepast is, hen daarvoor vandaag nog eens proficiat te wensen….

Dames en heren,

Ik heb daarstraks niet toevallig onze dans- en zanggroepen vermeld die internationaal goed scoren, want ik wil blijven investeren in ondersteuning van buitenlandse reizen en tournees. Vlaanderen mag dan geografisch een kleine regio zijn, cultureel staan we overal op de kaart!

Met die strategie richten we ons duidelijk op het bovenlokale en de sector is daarmee tevreden, blijkt uit hetzelfde onderzoek.

Maar de Vlaamse overheid kan niet op haar eentje de hele sector dragen. Daarvoor krijgt ze hulp, want alle bestuursniveaus zijn actief voor de amateurkunsten, op verschillende manieren. Ik denk dat deze dag dan ook een erkenning is voor al het werk dat de provinciale en lokale overheden verzetten voor hun amateurkunstenaars. Ze zorgen vaak voor infrastructuur, basisondersteuning, kwaliteitsstimulering door het organiseren van wedstrijden en noem maar op. Dit is nog maar eens een bewijs hoe breed en gelaagd deze sector gedragen is en hoe ze door iedereen in het hart gedragen wordt… Daarom dames en heren gedeputeerden, schepenen en burgemeesters: bedankt!

Maar vooral een zeer hartelijke dank aan de vele deelnemers vandaag, die van deze 2de mei een onvergetelijke dag maken.

Dames en heren,

Geniet met volle teugen van het programma! Laat u baden in de goesting!

Joke Schauvliege

Minister van Leefmilieu, Natuur & Cultuur