Toespraak - Londen Whitechapel Gallery n.a.v. inhuldiging expo Robbrecht & Daem

(enkel het gesproken woord telt)

Dames en Heren,

Ladies and Gentlemen,

Een relatief kleine regio als Vlaanderen heeft per definitie een erg omvangrijk buitenland. Omgekeerd evenredig tot die bescheiden omvang staat onze culturele uitstraling. Van oudsher is Vlaanderen een knooppunt van internationale contacten en uitwisselingen, een perfecte voedingsbodem voor een rijk palet aan culturele expressies.

De Vlaamse overheid hecht groot belang aan de internationale uitstraling van de kunstenscène. We hebben verschillende instrumenten om dat te stimuleren en te ondersteunen. Als minister van Cultuur ben ik dan ook erg trots dat Vlaamse kunstenaars zich in zoveel uiteenlopende disciplines onderscheiden en wereldwijde faam  genieten. Hedendaagse dans en muziek, beeldende kunsten, mode, design, architectuur, het zijn maar enkele van de disciplines waarbinnen Vlaamse kunstenaars op internationale erkenning en belangstelling mogen rekenen.

Ik ben bijzonder blij dat een vooraanstaand Vlaams architectenduo als Robbrecht en Daem vandaag te gast mag zijn in de Londense Whitechapel Gallery. Sinds dit instituut meer dan 100 jaar geleden de deuren opende, heeft het wereldwijd een sterke reputatie opgebouwd dankzij zijn breed gedocumenteerde, maatschappelijk relevante en innovatieve tentoonstellingsprojecten. Met een vleugje welgeplaatste provocatie wisten zij de ontwikkelingen in de beeldende kunsten aan een groot publiek te presenteren. De Gallery zag in die eeuw grote namen passeren als Pablo Picasso, Jackson Pollock, Mark Rothko en Frieda Kahlo.

Van bij aanvang was een brede publiekswerking prominent in de filosofie van dit instituut. De Whitechapel Gallery ligt niet toevallig in één van de minder bevoordeelde wijken van de Britse hoofdstad. Van oudsher ondersteunen en flankeren educatieve activiteiten en publieksevenementen het tentoonstellingsprogramma van de Whitechapel Gallery. Daarmee wordt een zeer verscheiden en in de eerste plaats ook zeer lokaal publiek bereikt. De Whitechapel Gallery mag een ware pionier genoemd worden en is hét voorbeeld van hoe een bijzonder kwalitatief aanbod tóch voor een groot publiek ontsloten kan worden.

De tentoonstelling die hier vandaag op de affiche staat,  “Pacing Through Architecture”, brengt een uniek overzicht van de baanbrekende projecten en realisaties waarmee het Gentse architectenduo Robbrecht en Daem zichzelf de voorbije drie decennia op de wereldkaart van de hedendaagse architectuur zette. De variatie in hun portfolio, van openbare gebouwen, private residenties tot publieke open ruimte, is het bewijs van de maturiteit en het evenwicht die zij in hun discipline hebben bereikt.

Dertig architectuurprojecten verzameld onder één dak, een dak dat recent nog op de tekentafel van het architectenduo lag. Het bureau Robbrecht en Daem tekende immers voor de prestigieuze renovatie en uitbreiding van de Whitechapel Gallery en mocht daarmee de belangrijkste uitbreiding van dit 100-jarige instituut vorm geven. Dat men bij de Whitechapel Gallery nauwelijks een jaar na de heropening al hulde brengt aan het architectenduo met deze grootse tentoonstelling, volledig gewijd aan hun architecturale projecten, bewijst meteen ook hoe zeer hun werk hier wordt geapprecieerd.

Zes films van Maarten Vanden Abeele illustreren als een soort “tableaux vivants” het belang van tijd, ritme en beweging in het werk van Robbrecht en Daem. Zij brengen op bijna tastbare manier het ruimtegevoel, de lijnen en structuren van hun gebouwen tot bij de toeschouwer.

Deze tentoonstelling belicht eveneens de opmerkelijke ongedwongenheid waarmee Robbrecht en Daem erin slagen om verschillende disciplines van de hedendaagse kunstscene op een evenwichtige en harmonieuze manier te verbinden met hun architectuur. Ik verwijs naar de vruchtbare samenwerking met artiesten zoals Raoul De Keyser, Cristina Iglesias, Isa Genzken, Franz West en Juan Muñoz.

Hun portfolio omvat ook opmerkelijke renovatieprojecten die getuigen van hun uitgekiend inlevingsvermogen voor de historiek van gebouwen en sites. Dit gebouw is er natuurlijk het tastbare bewijs van, maar ook de renovatie van het Sint-Felixpakhuis voor de Antwerpse stedelijke archieven en hun eigen kantoorgebouw. Ze getuigen alle van die opmerkelijke capaciteit om uitzonderlijke historische gebouwen succesvol te renoveren en te vernieuwen. Maar laat ons ook de creatie van het Concertgebouw in Brugge niet vergeten, dat internationaal zo vaak vermeld wordt en geldt als “een van de duizend gebouwen die je moet gezien hebben before you die”.

Ladies and gentlemen,

I would like to take this opportunity to congratulate Paul Robbrecht and Hilde Daem with this exceptional exhibition that celebrates the duo’s creativity and influence in contemporary architecture. The exhibition brings a tribute to their impressive portfolio of intelligent and thoughtful projects that have brought them to the top of the international architecture profession.  

Of course I would also like to express my appreciation to the Whitechapel Gallery for organizing this solo exhibition of Robbrecht and Daem in these highly symbolic premises. It was, as you all know, the Robbrecht and Daem architect practice that designed the widely acclaimed Whitechapel Gallery expansion project, so I can’t imagine  a better location for this survey exhibition. The mission of the Whitechapel Gallery, combining exhibitions with an extensive educational programme, public events and community activities is a true example of how a high quality cultural offer can reach a broad and diverse audience.

I believe this is a real added value, for this institution as well as for the artists being offered the opportunity to expose their work here. And an example for museums all around the world.

Ik dank u.

Thank you. 

Joke Schauvliege

Vlaams minister van Leefmilieu, Natuur en Cultuur